Поэма: "Эх! Çăкăр-çăкăр"

Тема в разделе "Сирĕн пултарулăх (Ваше творчество)", создана пользователем Хведрь Сенькин, 2016 ҫур 24.

  1. Хведрь Сенькин

    Хведрь Сенькин Ҫӗнӗ усӑҫ

    Вăрçă кунĕсем

    Çывăр ха, пĕчĕкçĕ шăллăм,
    Çывăр, ан макăр.
    Эсĕ хатĕр пысăклантăн -
    Сăпку та тăвăр.

    Анне кивçен тупса килнĕ
    Пĕр тытăк çăкăр,
    Пĕрле тутăрпа чĕркенĕ
    Пĕр катăк сахăр.

    Вĕсенчен сана çимешкĕн
    Тумалла чăмлак.
    Эх! Чăмлак тума ха терĕн,
    Пăхма та хăрап.

    Ирхине нимсĕрех сыпнă
    Паранхă шÿрпи,
    Ман ăшăм тахçанах выçнă,
    Ыйтать çимелли.

    Чăмлак чăтрăм чăтайма сăр,
    Хам çине ярсан.
    Аннесем килмеççĕ каçсăр
    Эс выçах юлан.

    Вĕсем халь кĕлте çыхаççĕ,
    Елкĕрнĕ ыраш!
    Шĕкĕлчесе те килĕçе,
    Хатĕр пек выçă лармăпăр,
    Анмакăр, Иваш.

    Çывăр халĕ - çывăр тетĕп,
    Çывăр, куçне хуп!
    Хăвна валли пĕр вăхăта
    Кăштах канлĕх туп.

    Сана хире туртса кайма
    Тăвам ха кÿме -
    Виç хулă авса çыхам та
    Урапи çине.

    Кÿме çине эп тирпейлĕн
    Кив пинсшак сарса,
    Кипкепе чĕркесе хуллен
    Лартрăм ачана.

    Кăлтăр-кăлтăр урапине
    Пыратăп туртса.
    Шăллăм манăн силленнипе
    Пырать çывăрса.

    Çул çинчен ха, ана урлă
    Пайтах кĕмелле.
    Сĕтĕрме лекет ха вăйлă
    Манăн кÿлене.

    Çухе тутăр ман пуç çинчен
    Аннă ха шуса,
    Çанка тăрăх юхса аннă
    Тар, касать куçа.

    Ана панчи чечексем те
    Илĕртмеç мана.
    Кĕмĕл шăнкрав - тăри юрри
    Кĕмест хăлхана.

    Çаруранах хăмăл çинчен
    Пыратăп ашса,
    Ачан сăкăрне çинĕшĕн
    Хама-хам вăрçса.

    * * *
    Тырçи вăхăт: шăрăх, пăчă -
    Пĕсерет хĕвел.
    Апла та аннесем лартнă
    Темĕн чÿл çĕмел.

    Анне курса инçетренех
    Пычĕ те чупса,
    Туртса вăл сурат патнерех
    Лартрĕ сулхăна.

    -Ах, тур-тур, - тет вăл, кăмăл сăр,
    - Çакăнта çити
    Йыт-качкаран хăрама сăр
    Мĕнле килтĕр ши?

    Анне ĕмĕртет Иваша,
    Пуçĕнчен шăлса.
    Тăранчĕ те пĕчĕк патша,
    Выртать ха кулса.

    - Ачана эс çитертĕн и?
    Ытать вăл манран.
    Сахра çинине каламап
    - Ăхă ... - теп аран.

    Пуçахсене шĕкĕлчесе
    Хăвăртăн чăмлап.
    Анне хулпуçинчен тĕртсе,
    Эп хуллен ыйтап:

    - Çак пер кĕлтерен пулат и,
    Наруш калăпăр...
    Çиçе тăранма çук тутлă,
    Пĕр çавра çăкăр?

    - Пулать, - тет анне, - пулать , - тет,
    Чут кăна кулса.
    - Пĕр кĕлте, хир юлмиччен,
    Илсессĕн пухса.

    Саппун кăсйинчен ырашне
    Кипкене çыхса,
    Иваш пуç айне хурать те ,
    Ярать ăсатса.

    Мнакка, пире шеллесе,
    Кăшт парсан сĕтне,
    Ах! Пăтти тутлă пулĕтчĕ
    Качака сĕтпе.

    * * *
    Вăрçă часрах чарăнтăрчĕ -
    Таврăнĕ атте.
    Кулачă илсе килĕтчĕ
    Иваша тете.

    Аннесем çыхна пулин те
    Темĕн чÿл кĕлте,
    Пĕрер çăкăр тухаймастăр
    Теп ... - кашни килле.

    Ял çинче - инçе, пит инçе,
    Вылят ха ăршă.
    Ăрша евĕр, тĕрлĕ шухăш
    Çаврăнать пуçра.

    "Курап: аннепе тăрат пăр
    Кăмака панче.
    Пиçсе тухнă вĕри çăкăр
    Тĕпел сак çинче.

    Тĕхĕмле те ырă шăршă
    Сарăлнă пÿрте.
    Çав туйăмпа савăннипе,
    Вăй кĕчĕ пире!

    Эпĕр хатĕр çăкăр умне
    Ÿксе пуç çапма...
    Чип-чиперех сывă куçсем
    Карĕç шывланса.

    Хама выçлăх хĕрхенмесĕр
    Туртать чĕререн
    - Çĕçе илсе килеми? - Теп,
    Ыйтап аннерен.

    - Çĕçепе касма юрамасть
    Пирвайхи çăкра!
    Кăштах сивĕнтĕр ха, - тет вăл,
    - Хуçап тăватта.

    Пĕр татăке çĕр аннешĕн,
    Тепри хĕвеле,
    Виççĕмĕш сиплĕ çăмăршăн.
    Кама юлнине?

    Юлнине эс тавтуса си
    Ака - сухаçа,
    Ывăнмасăр ĕсленĕшĕн
    Хирте çу-каçа!"


    Поэма "Эх! Хлебушек-хлеб".

    О детях военного времени.
    Перевод с чувашского языка: Веры Корниковой Сенькиной.

    1 ЧАСТЬ

    Засыпай, мой младший братик,
    Засыпай, не плачь!
    Ты подрос, пора настанет
    Люльку поменять.

    Мама где-то в долг добыла
    Хлебушка кусок.
    Вместе с хлебушком в платочке
    Сладкий сахарок.

    Нужно эти два кусочка
    Нажевать в платок
    А потом связать в комочек,
    Чтоб сосать ты мог.

    Я с утра всего лишь съела
    Овощной бульон.
    Уж давно проголодалась,
    Жиденьким был он.

    Сытный хлебушек, случайно,
    Проглотила я.
    Размечталась, вкусный очень -
    Ведь и я дитя.

    И теперь тебе, мой братик,
    Нечего и дать.
    Мама в дом вернётся к ночи -
    Будешь голодать.

    Мама в поле, на уборке,
    Вяжет рожь в снопы.
    Не грозит нам больше голод,
    Будем сытыми сегодня
    Вместе: я и ты.

    Я прошу, хоть не надолго,
    Глазки ты сомкни
    Засыпай! Ну хватит плакать!
    Милый, отдохни.

    Привяжу согнув три прута
    На тележку ту,
    Коль получится коляска,
    К маме повезу.

    Постелю я, для удобства,
    Старый пиджачок.
    Спящим заверну в пелёнку,
    Ляжешь на бочок.

    С шумом старая тележка
    Вслед за мной катит,
    А дитя от этой тряски
    Всю дорогу спит.

    А ещё и через поле
    Нужно нам идти.
    Я должна стараться сильно,
    Чтобы путь пройти.

    С головы простой платочек
    Соскользнул уже.
    Пот по лбу стекает струйкой -
    Трудно на меже.

    Не любуюсь я цветами,
    Что цветут везде.
    Трель не слышу жаворонка
    В знойной высоте.

    Босиком и по осоту
    Прямиком иду.
    Без конца себя ругая,
    За твою еду.

    2 ЧАСТЬ.

    Пик уборки: знойно, жарко -
    Солнце не щадит.
    Мама сильно постаралась -
    В копнах хлеб стоит.

    Нас приметив издалёка,
    Ясный был денёк,
    Подкатив тележку к копнам,
    Спрятала в тенёк.

    - Боже мой!,- глядит с укором,
    -До чего дошли...
    Не страшась собак бродячих,
    Как же вы пришли?

    Мама кормит грудью Ваню,
    Гладит и молчит.
    Он наелся, стал счастливым -
    Радостный лежит.

    - Ты ребенка то кормила?
    Задаёт вопрос.
    Промолчав про все промашки,
    - Да... - мычу под нос.

    Зерна зрелые с колосьев
    Торопясь жую...
    Маму тормошу за плечи,
    И отвлечь спешу:

    - А получится ли, скажем...
    Со снопы одной,
    Долгожданный, сытный, вкусный
    Хлебушек большой?

    - Да, конечно,- улыбнулась,
    - Будем жить без бед,
    Если соберём мы в копна
    Весь созревший хлеб.

    И собрав из всех карманов,
    Зёрен ржи припас,
    В узелок кладёт, в коляску.
    Провожает нас.

    Тётя молочка, надеюсь,
    Принесёт в наш дом.
    Ах! И вкусной будет каша,
    С козьим молоком!

    3 ЧАСТЬ.

    Пусть скорей войну закончим
    И вернётся наш отец.
    Привезёт нам белых булок,
    Наедимся наконец.

    Мама много сноп связала -
    День и ночь она в труде.
    Но по хлебушку не выйдет,
    В каждый дом в родном селе.

    Далеко от сел знакомых
    Продолжаются бои...
    О войне тяжёлой мысли,
    Память до сих пор хранит.

    "Вижу: с мамой мы у печки,
    Празднично в семье -
    Каравай лежит горячий
    В кухне, на скамье.

    Хлеб прекрасный добрый запах
    В доме разливал.
    Он обрадовал нас очень -
    Силы нам придал.

    Перед хлебом, на коленях,
    В радости большой,
    Молимся, как перед Богом,
    Давимся слезой.

    В животе, от голодухи,
    Начало сосать.
    - Принести мне нож? Нарежем.-
    Тороплю я мать.

    - Первый хлеб ножом не режут!-
    Отвечает мать,
    - Чуть остынет, на кусочки
    Будем хлеб ломать.

    Первый ломоть мать-Землице,
    Солнышку второй,
    Третий дождику родному,
    А четвёртый твой.

    За здоровье землепашца
    Скушай свой кусок.
    Он, желая нас насытить,
    Силы не берёг!"
     
    Чи кайранхи улшăну: 2016 авн 1
    Kodrag ку килӗшнӗ.

Страницӑпа ыттисене паллаштар